Wambierzyce - Góry Stołowe - Serwis Turystyczny Radkowa oraz Gór Stołowych
english version

Wambierzyce


Położenie Wambierzyc w Gminie Radków
Położenie Wambierzyc w Gminie Radków
Powrót do sekcji Mapa Radkowa

Wambierzyce witają, autor: Bogdan Nikadon
 
Wambierzyce leżą w dolinie potoku Cedron (Wambierzycki Potok), otoczonej wzgórzami zaliczanymi do przedpola Gór Stołowych. Nad Wambierzycami Górnymi, od strony północno – zachodniej góruje zalesiony szczyt Mnicha (522 m npm), natomiast dolna część wsi otoczona jest wzgórzami o biblijnych nazwach. Są to: Syjon (zachód), Kalwaria (wschód), Tabor (południowy wschód), Wzgórze Kwarantanny (północny wschód) i Toreb (południowy wschód). Do Cedronu, spływającego ze Skalnych Grzybów i Dziczego Grzbietu (737 m npm.), od strony zachodniej w Wambierzycach Górnych wpada strumień Psi Potok.

Pochodzenie nazwy miejscowości

W 1327 r. po raz pierwszy pojawiła się nazwa „Albendorf”. Ta niemiecka wersja w czasach średniowiecza przeplatała się z nazwą czeską „Valberice” i łacińską „Albertvilla”. Najprawdopodobniej nazwa ta pochodzi od imienia Albert. Być może była tu wcześniejsza osada słowiańska, którą w 2 połowie XIII w. zbudowali przybysze pod przewodnictwem wójta Alberta.

Z początkami wsi wiążą się przekazane w drugiej połowie XVI w. opowieści. Według jednej z właścicieli pobliskiego Ratna, około 1200 roku sporządził figurę Matki Boskiej i kazał umieścić ją na przydrożnej lipie. Przy tej figurce modlił się często niewidomy Jan z Raszkowa, którego przyprowadzała i odprowadzała córka. Pewnego razu Jan, nie czekając na córkę sam postanowił wrócić do domu. Zakończyło się to uderzeniem o drzewo i upadkiem. Kiedy jednak ślepiec podnosił się z ziemi zauważył, że dostrzega zarysy drzew i samą figurkę. W tym momencie nadeszła córka i wraz z ojcem cieszyła się z odzyskania wzroku. To cudowne zdarzenie wzbudziło zaciekawienie okolicznych mieszkańców i spowodowało pielgrzymki do cudownej figurki. W 1218 r. w miejscu tym ustawiono kamienny ołtarz ze świecznikiem i kropielnicą. W 1263 r. właściciel Ratna, Ludwik von Pannwitz z Łomnicy miał ufundować kościół w miejscu cudownego zdarzenia, co było potwierdzeniem dużego zainteresowania Wambierzycami i wzrastającego kultu cudownej figurki. Pierwsza pewna wiadomość o właścicielach Wambierzyc wymienia w 1327 r. zakon joannitów z Kłodzka, który posiadał tu dobra czynszowe. Późniejsze informacje wskazują na to, że dobra te miały wielu właścicieli. Pomyślny rozwój wsi zahamowały wojny husyckie. Na początkach XVI w. Ludwik von Pannwitz ufundował nowy, murowany kościół. W 1524 r. posiadał on dość bogate uposażenie – było to 5 ołtarzy, z tego 4 w kościele o 1 na cmentarzu.

Kamienny krzyż – znak pokuty

Legenda głosi, że w 1954 r. synowie ówczesnego właściciela Wambierzyc, Pannwitza (prawdopodobnie chodzi o Ludwika, rezydującego w Ratnie na przełomie XVI i XVII w.), zginęli w bratobójczej walce. Powodem była piękna młynarka z Wambierzyc, w której oba się kochali. Młynarka, która obserwowała śmierć obu konkurentów, z rozpaczy rzuciła się na młyńskie koło i również poniosła śmierć. Po tej tragicznej śmierci, ojciec Panwitzów kazał ustawić krzyż, a wyryty na kamieniu miecz, był narzędziem tragicznej śmierci jego synów. Krzyż kamienny (piaskowiec) został ustawiony w 1594 r. w Wambierzycach Górnych, z czasem stał się użyteczny jako kamień graniczny oddzielający folwark górny od folwarku dolnego.

Myśl staje się faktem

Kolejny właściciel – Daniel Paschasius von Osterberg na trwale wpisał się w historię miejscowości. W młodości wychowanego jezuitów, jako dojrzały człowiek przejął się religijnymi lekturami i zafascynował tajemnicą cudownej figurki. Podjął nieprzeciętna myśl uczynienia z Wambierzyc miejsca pielgrzymkowego  a wzór Jerozolimy i poświęcił temu całe życie. Przemyślenia religijne zaowocowały unikalnym w skali Europy dziełem religijno-architektoniczno-krajobrazowym u podnóża Gór Stołowych. Przy pracach porządkowych w 1678 r. nastąpiło odkrycie źródła, przy którym zdarzyło się cudowne uzdrowienie kobiety z Raszkowa. Spowodowało to dość spore ożywienie religijne w okolicy. Stało się też podstawą starań o utworzenie w Wambierzycach samodzielnej parafii, utworzono ją w 1679 r.
Równocześnie ze wznoszeniem kościoła, który powstał dość wolno i całkowitą przebudową wsi na wzór świętego miasta Jerozolimy, prowadzone były działania, które służyły zwiększeniu popularności Jerozolimy kłodzkiej - jak zaczęto nazywać Wambierzyce.
Zniszczenie wsi po 1645 r. pomogło zaplanować całkowicie odmienny kształt przestrzenny wsi. Odwołując się do planów prawdziwej Jerozolimy zmieniono nazwę potoku na Cedron, wzgórz na Synaj, Tabor, Toreb, a w zabudowania wiejskie wpleciono kaplice, bramy, rzeźby nawiązujące do historii biblijnej. W 1710 r. zakończono prace przy świątyni, ale radość nie trwała długo, ponieważ w następnym roku kościół parafialny zaczął się walić. W 1715 roku Wambierzyce przejął nowy właściciel, który od razu przystąpił do prac przy kościele. Rozebrano dużą część starej budowli a na jej miejsce w latach 1715 – 1720 r. powstała nowa, której zasadniczy kształt przetrwał do dziś. Przez następne 5 lat trwały prace przy wyposażeniu wnętrza. W tym samym czasie przebudowano również kaplice kalwaryjne, wzniesiono wielkie schody do kościoła, pojawiły się krajobrazowe stacje drogi krzyżowej. Dla opieki nad tym bogatym i rozległym kompleksem budowli, urząd opiekuna góry pełnili zazwyczaj franciszkanie.
Niejako w cieniu uroczystości religijnych, prac budowlanych i artystycznych, związanych z ruchem pielgrzymkowym, żyli mieszkańcy wsi nad Cedronem.

Kalwaria w Wambierzycach, autor: Artur Jasiński

Atrakcje Wambierzyc

W 1882 roku artysta amator Longinus Wittig udostępnił zwiedzającym ruchomą szopkę. W krótkim czasie stała się ona jedną z największych atrakcji Wambierzyc. Składała się z 800 figur, w tym 300 ruchomych i nawiązywała do lokalnych motywów (kopalnia węgla kamiennego) i zwyczajów (zabawa ludowa). W 1912 r. założono imponującą iluminację – na fasadzie kościoła umieszczono 1390 żarówek, które wieczorami ozdabiały budowlę. W 1903 r., dzięki oddanej do użytku linii kolejowej Ścinawka ŚredniaRadków pojawiła się jeszcze lepsza możliwość dotarcia do Jerozolimy Śląskiej. Pielgrzymi dojeżdżali do Ścinawki Średniej, przesiadali się na pociąg do Radkowa, wysiadali na przystanku Ratno Wambierzyce, a stąd widać już było górującą nad doliną Cedronu, masywną budowlę świątyni. Dla obsługi przybywających przygotowano liczne hotele i gospody. W 1907 r. proboszczem Wambierzyc został Emanuel Zimmer, który dokonał kompleksowej renowacji kościoła i obiektów kalwaryjskich. 22 lutego 1936 roku nastąpiło podniesienie przez papieża Piusa XI świątyni wambierzyckiej do rangi bazyliki mniejszej.

Jerozolima Dolnośląska


Bazylika w Wambierzycach, autor: Artur Jasiński

Nowego impulsu dla rozwoju wsi dodała uroczystość koronacji cudownej figurki Marii i Jezusa koronami papieskimi. Odbyła się ona 17 sierpnia 1980 r. Uczestniczyli w niej prymas polski, Stefan Wyszyński, legat papieski, kardynał, Sebastiano Baggio i czeski kardynał, Franciszek Tomaszek. Wcześniej w ramach przygotowań do koronacji, po raz pierwszy po wojnie odnowiono bazylikę i część kaplic kalwaryjnych. Odmalowano też kamieniczki przy centralnym placu.


Muzeum Sprzętu Gospodarstwa Domowego, autor: Artur Jasiński

Spore zmiany w życiu mieszkańców wsi nad Cedronem przyniosły lata dziewięćdziesiąte. W 1990 r. parafię opuścili jezuici i przeszła ona w ręce księży świeckich. W 1992 r. sołtys Wambierzyc, Marian Garncarski otworzył Skansen – Muzeum Sprzętu Gospodarstwa Domowego, które stało się nową atrakcją wsi. Eksponaty prezentowane w tym prywatnym muzeum, zebrał sam właściciel, który poszukiwał ich od młodości. Atrakcją muzeum są także zwierzęta dzikie i domowe, które przebywają w naturalnym otoczeniu.

Nie lada atrakcją dla najmłodszych są zwierzęta, autor: Krzysztof Jasiński

W 1995 r. W 2002 r. odbyły się pierwsze od wielu lat misteria pasyjne, które mają się stać ponownie tradycją tego sanktuarium.

Zobacz także: Noclegi Wambierzyce, Mapa Radkowa, Gmina Radków - miejscowości

Opracowano na podstawie książki U podnóża Gór Stołowych, Historia miejscowości Gminy Radków, autor: Tadeusz Bieda.

SZUKAJ - RADKÓW


Pogoda z Radkowa:


BAZA NOCLEGOWA Gospodarstwo Agroturystyczne "Domek w lesie"
Domek stoi u podnóża Gór Stołowych w Parku Narodowym Gór Stołowych na leśnej polanie. Ponad stuletnia willa stanowi oazę ciszy idealną do wypoczynku i pełnego relaksu....

Polecamy:


Copyright © 2009 - 2011 www.Radkow.it - Serwis Turystyczny Radkowa oraz Gór Stołowych
Wykonanie: BIZZIT